ตุ๊กตาหมีกับโรคซึมเศร้า

ถ้าเราป่วยเป็นโรคเรื้อรังบางโรค เช่น มะเร็ง แล้วเจ็บป่วยกับโรคจนทำให้จิตใจเจ็บป่วยไปด้วย เช่น กลายเป็นคนอารมณ์ร้าย หงุดหงิด ขี้บ่น เศร้า ฯลฯ คนอื่นรอบข้างอาจ ‘รำคาญ’ ตัวคุณได้ แต่ถึงกระนั้น ก็ไม่มีใครคิดรำคาญก้อนมะเร็งของคุณหรอกนะครับ

แต่ในกรณีของโรคซึมเศร้า อาการทางจิตใจหลายอย่าง (ตั้งแต่เศร้า หดหู่ ห่อเหี่ยว กระทั่งถึงกราดเกรี้ยวโกรธบึ้ง) ได้ ‘ผนึก’ เป็นอันหนึ่งเดียวกับอาการป่วย (ที่อาจเกิดจากอาการทางกาย คือสารชีวเคมีในสมองทำงานผิดปกติ)

ดังนั้น เมื่อคนอื่นรำคาญอาการเหล่านี้ พวกเขาจึงไม่ได้ ‘รำคาญ’ ต่ออาการที่ ‘งอก’ ขึ้นมาเนื่องจากความเจ็บป่วย (เหมือนรำคาญอารมณ์ของผู้ป่วยเรื้อรังทางกายอย่างมะเร็ง) แต่เป็นการรำคาญที่ตัวความเจ็บป่วยเองเลย

Read More…
Advertisements

ว่าด้วยการ ‘แซะ’

การแซะมักเกิดขึ้นเนื่องจากผู้แซะ ‘พิพากษา’ แล้วว่า อีกฝ่ายหนึ่งกำลังทำอะไรบางอย่างผิด แต่กระนั้น ผู้แซะก็ไม่ต้องการจะใช้วิธีตรงไปตรงมาในการบอกกล่าวกับผู้ถูกแซะ ไม่ว่าจะด้วยวิธี ‘ดีๆ’ เช่น การระบุชื่อออกมาเพื่อวิพากษ์วิจารณ์ เขียนหลังไมค์ไปหาตรงๆ นัดคุยกัน หรือด้วยการ ‘ด่า’ กันตรงๆ 

การแซะผู้มีอำนาจเหนือกว่า จึงคือความพยายามบ่อนทำลายที่ฐานราก โดยหวังว่าจะเกิดผลสะเทือนต่อเนื่อง เพราะมีคนอื่นๆ เห็นด้วยกับการแซะหรือการพิพากษานั้น แล้วค่อยๆ ส่งเป็นคลื่นกระเพื่อมออกไป จนในที่สุดก็ไป ‘ทำลาย’ ผู้ถูกแซะที่ตั้งตระหง่านเหมือนหอคอยให้ล้มครืน หรืออย่างน้อยที่สุดก็ค่อยๆ ทรุดลงมา

Read More…

A Bug’s Brain แมลงมีสมองหรือเปล่า

เกณฑ์หนึ่งที่คาร์ล ลินเนียส ใช้จำแนกสัตว์ในกลุ่มแมลงหรือ Insecta ก็คือ สัตว์กลุ่มนี้ไม่มีสมอง

กอมเต เดอ บูฟอง (Comte de Buffon) นักธรรมชาติวิทยาฝรั่งเศสในยุคศตวรรษที่ 18 เคยเขียนถึงแมลงหลายชนิดว่า ถ้าถูกตัดหัวออก มันก็จะยังมีชีวิต วิ่ง บิน หรือแม้แต่มีเซ็กซ์ได้เหมือนปกติ แมลงวันทอง (Drosophila Flies) ถึงกับมีชีวิตอยู่ได้อีกตั้งหลายวันอย่างปกติธรรมดาที่สุด ทั้งที่ไม่มีหัว และตั๊กแตน (Mantis) เวลาถูกตัดหัวออก มันจะแสดงอาการอยากสืบพันธุ์ด้วยการเต้นรำแบบเกี้ยวพานด้วยซ้ำ

แต่แมลงไม่มีสมองจริงหรือ?

Read More…

ซ้ายขวาจราจร: ทำไมเราขับรถชิดขวาชิดซ้ายไม่เหมือนกัน

ทำไมประเทศต่างๆ ถึงขับรถชิดซ้ายชิดขวาไม่เหมือนกัน

เรื่องนี้มีความเป็นมายาวนานย้อนกลับไปถึงยุคฟิวดัลโน่นแน่ะครับ แถมยังเกี่ยวข้องกับเรื่องชนชั้นและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอีกต่างหาก

Read More…

วิทยาศาสตร์แห่งความขี้เกียจ : อะไรทำให้เราเกียจคร้าน

ทำไมบางคนถึงแลดู ‘ขี้เกียจ’ มากกว่าคนอื่น แต่บางคนก็ขี้เกียจน้อยกว่า แล้วไอ้เจ้าความรู้สึกแสนสบายเวลาไม่ได้ทำอะไรเลยนั้นน่ะ ทำไมเราถึงรู้สึกอย่างนั้น มีกลไกหรือกระบวนการอะไรเกิดขึ้นสมองของเราหรือเปล่า ถึงทำให้เรารู้สึกความขี้เกียจเป็นความรู้สึกสุดยอดอย่างหนึ่งของการมีชีวิตอยู่

มีการศึกษาวิจัยเยอะมากนะครับ ที่บอกว่าความขี้เกียจ (ซึ่งเป็นด้านตรงข้ามกับการออกกำลังกาย) เป็นเรื่องที่ ‘ฝัง’ อยู่ในยีนของเราเลย

Read More…

ลักษณะของมิลเลนเนียลส์ : คนรุ่นที่บ้าที่สุดในประวัติศาสตร์

คนรุ่นมิลเลนเนียลส์นั้น ถูกมองจากคนรุ่นอื่นๆ ว่าเป็น ‘คนรุ่นบ้า’ (ไม่ใช่รุ่นป้านะครับ) หรือ Crazy Generation เพราะพวกเขามีวิธีคิดหลายอย่างที่ไม่เหมือนกับคนรุ่นก่อนๆ

คนยุคมิลเลนเนียลส์มีอะไรบางอย่างคล้ายฮิปปี้ แต่แน่นอน หลายเรื่องก็ต่างออกไป แทนที่จะเรียกว่าฮิปปี้ พวกเขาจึงเรียกตัวเอง (หรือถูกเรียก) ว่าฮิปสเตอร์มากกว่า แต่กระนั้น เรื่องหนึ่งที่คนมิลเลนเนียลส์เป็นคล้ายๆ ฮิปปี้ ก็คือการไม่ยอมลงหลักปักฐาน

ที่สำคัญ มิลเลนเนียลส์ไม่เชื่อในโฆษณาเหมือนคนรุ่นก่อนหน้าอีกต่อไป มีมิลเลนเนียลส์แค่ 1% เท่านั้น ที่บอกว่าตื่นเต้นกับโฆษณาและไว้ใจในแบรนด์สินค้า

Read More…

ประวัติศาสตร์แมวเหมียว

มีการวิเคราะห์ดีเอ็นเอของแมว นับย้อนกลับไปหลายพันปี เขาพบอย่างนี้ครับว่า เจ้าแมวเหมียวนั้น มันอยู่เคียงข้างมนุษย์มานานแล้ว แต่ไม่ได้อยู่ในฐานะ ‘สัตว์เลี้ยง’ (Domesticated Animal) นะครับ มันแค่มาอยู่ใกล้ๆ เท่านั้นเอง

แมวที่เชื่องพอจะเป็นแมวเลี้ยงได้ จะมีลวดลายแบบที่เรียกว่า Tabby Cat คือจะเป็นลายริ้วๆ เหลืองๆ บางทีก็เป็นปื้นๆ จุดๆ แต่จะไม่ได้เป็นลายแถบๆ เหมือนแมวป่า โดยลวดลายแบบ Tabby Cat นั้น เริ่มพบเห็นมากจนสามารถเชื่อมโยงลายแบบนี้กับความเป็นแมวเลี้ยง ก็เมื่อศตวรรษที่ 18 นี้เอง

Read More…

ประวัติศาสตร์เนย

สำหรับผม – การทาขนมปังอุ่นๆ ด้วยเนยให้ละลายลงไปในเนื้อขนมปัง แล้วทาแยมมาร์มาเลดซ้ำลงไปหนาๆให้ได้ทั้งรสเค็มมันและหวานเปรี้ยวตัดกันอย่างละมุนลิ้น – คือสวรรค์ของยามเช้า

ผมชอบเนย ไม่ใช่แค่เพราะมันมีรสชาติอร่อยเท่านั้น แต่เนยยังมีประวัติความเป็นมายาวนานด้วย เชื่อกันว่า เนยยุคแรกเริ่มสุด น่าจะเป็นเนยที่มาจากแพะหรือแกะ ไม่ใช่เนยจากนมวัว เพราะเราเลี้ยงแพะหรือแกะมาก่อนวัวนานราวๆ หนึ่งพันปี 

Read More…

ประวัติศาสตร์ของสีดำ

สีดำคือสีที่ดูดซับคลื่นแสงทุกอย่างเข้าไปไว้ในตัว ไม่ปลดปล่อยแสงสีใดๆ ออกมาเลย แต่ในโลกจริงมักไม่มีอะไรสมบูรณ์แบบ สีดำก็เช่นเดียวกัน ทุกสีดำที่เราเห็นๆ กันอยู่ มันไม่ได้ ‘ดำจริง’ หรอกนะครับ ไม่ว่าจะดำมากแค่ไหน สีดำก็สะท้อนแสงออกมาเล็กน้อยทั้งนั้น

วัสดที่ดำที่สุดในโลก เป็นวัสดุที่นักวิทยาศาสตร์จากสถาบัน Rensselaer Polytechnic แห่งนิวยอร์ค สร้างขึ้นมาเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2008 มันเป็นวัสดุสีดำที่สะท้อนแสงออกมาเพียง 0.045% (หรือดูดซับแสงได้ 99.965%) ซึ่งถือว่าสะท้อนแสงน้อยที่สุดเท่าที่เคยมีมา วัสดุนั้นทำจากเส้นใยคาร์บอนจิ๋วที่เรียกว่าคาร์บอนนาโนทิวบ์ ทำให้มันมีสีดำกว่าค่าสีดำมาตรฐานถึง 30 เท่า วัสดุนี้มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Vantablack หรือ Vertically Aligned Carbon Nanotube Arrays 

Read More…

ความสุขของชีวิตเป็นรูปตัว U

มีการวิจัยใหญ่เมื่อหลายปีก่อน แล้วเขาสรุปกันออกมาว่า ความสุขหรือความพึงพอใจในชีวิตของมนุษย์เรานั้น มันจะมีลักษณะเป็นกราฟรูปตัว U

ตัว U ที่ว่า ก็คือตอนเด็กๆ เราจะมีความพึงพอใจในชีวิตค่อนข้างมาก (ลองนึกถึงตอนที่เรายังเป็นเด็ก ต่อให้ชีวิตทุกข์ยากลำบากอย่างไร เรามักจะไม่รู้สึกถึงความลำบากเหล่านั้น) แต่ยิ่งโตขึ้นเท่าไหร่ เราก็จะยิ่งรู้สึกว่าชีวิตเต็มไปด้วยอุปสรรค เต็มไปด้วยการเปรียบเทียบกับคนอื่น จนทำให้ความสุขหรือความพึงพอใจในชีวิตของเราลดลงเรื่อยๆ

แล้วเมื่อไหร่กัน ที่เราจะอยู่ใน ‘ขาขึ้น’ ของความสุข

Read More…

รู้จักกับ ‘เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม’ – ศาสตร์ที่กำลังมาแรง

หลังจาก ริชาร์ด ธาเลอร์ (Richard Thaler) ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ ดูเหมือนคำว่า ‘เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม’ จะกลายเป็นคำที่ฮิตติดตลาดขึ้นมา

หลายคนคิดว่า ‘เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม’ (Behavioral Economics) เป็นศาสตร์ใหม่ที่เพิ่งแพร่หลายไม่นานมานี้ แต่จริงๆ แล้ว ถ้าย้อนกลับไปในปี 2002 เคยมีนักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมได้รับรางวัลโนเบลมาก่อนหน้าธาเลอร์นะครับ เขาคนนั้นก็คือ แดเนียล คาห์นีมาน (Daniel Kahneman)

ไปดูกันว่า ‘เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม’ เขาศึกษาอะไรกันแน่?

Read More…

อนาคตของมดลูก

ผู้หญิงที่ ‘โชคไม่ดี’ ถึงขนาดเกิดมาโดย ‘ไม่มีมดลูก’ นั้นมีอยู่จริงนะครับ 

ผู้หญิงเหล่านี้มักเกิดมาพร้อมกับอาการที่เรียกชื่อยากเย็นมากๆ ว่า Mayer-Rokitansky-Kuster-Hauser Syndrome หรือ MRKH ซึ่งเกิดกับผู้หญิงราว 1 ใน 5,000 คน ตั้งแต่เกิด นั่นคือมักจะเกิดมาโดยไม่มีมดลูก (คือ Uterus) หรือในบางรายก็ไม่มีช่องคลอด (Vagina) หรือไม่ก็มีแต่ว่าไม่พัฒนาขึ้นมาเต็มที่ แต่คนที่เป็น MRKH จะเกิดมาโดยมีรังไข่ (Ovaries) อยู่นะครับ ร่างกายจึงผลิตไข่ได้ แต่ไม่มีอวัยวะโอบอุ้มไข่ 

ผู้หญิงเหล่านี้จะเรียกว่าโชคดีก็พอได้ เพราะพวกเธอโชคดีอยู่อย่างหนึ่ง คือไม่มีประจำเดือนเป็นปัญหาให้ต้องมาคอยดูแลกันทุกเดือน แต่อีกปัญหาที่ตามมาก็คือ เมื่อไม่มีมดลูก พวกเธอก็ไม่สามารถมีลูกด้วยตัวเองได้

แล้วจะทำอย่างไรดี

Read More…