ความเป็นวิทยาศาสตร์ในพระราชกรณียกิจ

ในหลวงรัชกาลที่เก้าทรงเป็นแบบอย่างสำคัญให้กับสังคมไทยในหลายเรื่อง แต่เรื่องที่ผมคิดว่าสำคัญมากๆ มีอยู่เรื่องหนึ่ง นั่นคือ ‘วิธีการแบบวิทยาศาสตร์’ หรือ Scientific Method

หากสังเกตพระราชกรณียกิจต่างๆให้ดี เราจะเห็นได้ชัดเจนเลยว่า แต่ละพระราชกรณียกิจนั้น มีสิ่งที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Scientific Method แฝงเร้นอยู่เสมอ จนอาจกล่าวได้ว่า พระองค์ท่านทรงมีความเป็นนักวิทยาศาสตร์ในทุกเรื่อง

วิธีคิดวิทยาศาสตร์แบบยุคใหม่ (อย่างที่เรียกกันว่า New Science หรือ New Scientific Method) แม้ไม่ใช่สิ่งใหม่ แต่ก็ไม่ใช่สิ่งที่เก่าแก่ เราเคยมีวิธีคิดแบบวิทยาศาสตร์ในยุคกรีกและโรมัน ไม่ว่าจะเป็นในด้านดาราศาสตร์ คณิตศาสตร์ หรือการแพทย์ แต่ศาสตร์ต่างๆในยุคนั้นยังขาด ‘หัวใจ’ สำคัญของความเป็นวิทยาศาสตร์สมัยใหม่อยู่อย่างหนึ่ง,

นั่นคือการ ‘ทดลอง’ เพื่อยืนยันสมมุติฐาน

วิทยาศาสตร์ยุคใหม่ที่เน้นการยืนยันผลนั้น ถือกำเนิดขึ้นในราวศตวรรษที่ 17-18 เมื่อเริ่มมีการทดลองเพื่อหาผลลัพธ์เชิงประจักษ์มาประกอบวิธีคิดแบบใช้ตรรกะล้วนๆ ไม่ว่าจะเป็นงานของกาลิเอโล งานของไอแซค นิวตัน หรืองานของชาลส์ ดาร์วิน เหล่านี้ล้วนแล้วแต่เปิดโลกใหม่ให้มนุษย์ได้เปล่งศักยภาพทางปัญญาสูงสุด ด้วยการนำความคิดเชิงตรรกะ การสังเกตที่ละเอียดอ่อน มาผสานเข้ากับการทดลอง จนเกิดเป็นทฤษฎีที่ไม่อาจโต้แย้งได้ในกรอบหนึ่งๆ

นี่คือวิธีการแบบวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ 

ในพระราชกรณียกิจแทบทุกอย่างของในหลวงรัชกาลที่เก้า เราจะเห็นได้ชัดเจนเลยว่า พระองค์ท่านทรงใช้ฐานคิดเรื่อง ‘ความรู้’ และ ‘การทดลอง’ ในทางวิทยาศาสตร์เกือบทั้งหมด

หลายเรื่องชัดเจนมาก เช่นการทดลองเรื่องฝนเทียม การทดลองเกี่ยวกับกังหันน้ำชัยพัฒนา การทดลองเกี่ยวกับการปลูกพืชทดแทนฝิ่นบนที่สูง รวมถึงอีกหลายเรื่องที่ซับซ้อนเกินกว่าคนทั่วไปจะเห็นและเข้าใจได้ถ่องแท้ทันที เช่นเรื่องเกี่ยวกับการจัดการน้ำในพื้นที่ต่างๆที่สลับซับซ้อน ทรงใช้ข้อมูลทั้งหลายมาประมวล ทรงคิดหาวิธีการต่างๆ และทรง ‘ทดลอง’ ทั้งในสเกลเล็กและใหญ่ เพื่อให้ได้ข้อสรุป แล้วพระราชทานข้อสรุปต่างๆให้ผู้ปฏิบัติงานอีกต่อหนึ่ง

เรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องวิทยาศาสตร์ตรงไปตรงมา จึงอาจเห็นได้ชัดเจน แต่นอกจากนี้แล้ว ยังทรงประยุกต์ใช้ ‘วิธีการแบบวิทยาศาสตร์’ กับศาสตร์อื่นๆอย่างบูรณาการอีกด้วย โดยเรื่องหนึ่งที่น่าทึ่งมาก คือการที่ทรงศึกษาตัวอักษรเทวนาครี ซึ่งเป็นอักษรโบราณในอินเดีย ใช้ในการเขียนภาษาฮินดี สันสกฤต บาลี และอื่นๆ แล้วทรงประดิษฐ์ขึ้นมาเป็นฟอนต์ (font) ที่ใช้งานในคอมพิวเตอร์

อักษรเทวนาครีนั้นไม่เหมือนอักษรทั่วไป เพราะเมื่อผสมแต่ละตัวเข้าแล้ว จะเกิดเป็นตัวอักษรใหม่ขึ้นมา ทำให้เกิดความเลื่อนไหลไม่แน่นอนได้มาก การออกแบบอักษรเทวนาครีในทางคอมพิวเตอร์จึงเป็นเรื่องยากมาก แต่นั่นแปลว่าต้องทรงศึกษาทั้งภาษาศาสตร์ นิรุกติศาสตร์ คอมพิวเตอร์ และการออกแบบไปพร้อมกัน คล้ายเป็นการเชื่อมร้อยพรมแดนระหว่างศิลปะและวิทยาศาสตร์เข้าด้วยกัน จึงสลับซับซ้อนลึกซึ้งอย่างยิ่ง โดนทั้งหมดนี้ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์มาเป็นฐานทั้งสิ้น

วิธีคิดแบบวิทยาศาสตร์ คือวิธีคิดที่พาสังคมเดินไปข้างหน้า ผ่านการทดลองและตรวจสอบผลที่ได้ เพื่อทลายกรอบคิดหรือ paradigm เดิม นั่นคือสิ่งที่ในหลวงรัชกาลที่เก้าทรงปฏิบัติให้เห็นเป็นตัวอย่างมาโดยตลอด

จึงถือเป็นสิ่งที่ล้ำค่ายิ่ง…สำหรับสังคมไทย

Advertisements